Antonín Dvořák (Antonín Leopold Dvořák, Antonin Dworzak) (ur. 8 września 1841, zm. 1 maja 1904) – czeski kompozytor i dyrygent okresu romantyzmu.
Urodził się w Nelahozeves pod Pragą, studiował w Pradze i tu spędził prawie całe swoje życie z wyjątkiem lat 1892 - 1895 gdy objął stanowisko dyrektora konserwatorium w Nowym Jorku.
Jest on obok Bedřicha Smetany czołowym przedstawicielem czeskiej muzyki narodowej. Był kompozytorem wszechstronnym: tworzył symfonie (najbardziej znana e-moll "Z Nowego Świata" op. 95 z 1893), kwartety smyczkowe, opery, poematy symfoniczne, pieśni, msze,utwory fortepianowe oraz koncerty - w tym najsłynniejszy Koncert wiolonczelowy h-moll op.104. Tak Brahms opisał koncert wiolonczelowy Dvořáka: "Gdybym wiedział, że wiolonczela jest zdolna do takich rzeczy, sam bym napisał ten koncert"
Spis treści |
Antonín Dvořák urodził się i dorastał w miejscowości Nelahozevsi niedaleko Pragi. Jego ojciec, František był rzeźnikiem. W latach 1853-56 przebywał w miejscowości Zlonice, gdzie zaopiekował się nim miejscowy kantor i organista Antonín Liehmann, odkrywca jego talentu (grał na skrzypcach, fortepianie i organach). W wieku 16 lat przeniósł się do Pragi, by uczyć się gry na organach. Jednocześnie grał na altówce w orkiestrze Teatru Tymczasowego (późniejszego praskiego Teatru Narodowego) pod kierownictwem Bedřich Smetany.
Bardzo wcześnie rozpoczął swoją działalność kompozytorską. Żona Dvořáka zwróciła się o ocenę prac męża do Johannesa Brahmsa, który polecił Dvořáka berlińskiemu wydawcy Simrockowi. To właśnie dla niego Dvořák napisał w 1878 pierwszą część Tańców Słowiańskich, która zyskała entuzjastyczne recenzje. Zajął się również dyrygenturą. W 1884 został zaproszony do Londynu, aby poprowadzić swoje Stabat Mater, dzieło wokalno-instrumentalne, napisane po śmierci jednej z córek.
W 1891 w Birmingham miało miejsce prawykonanie Requiem pod dyrekcją kompozytora (czeska premiera miała miejsce w Národním divadle w Pradze w kwietniu 1892). Dzięki licznym sukcesom Dvořák otrzymał doktorat w Pradze i Cambridge oraz w konserwatorium praskim, gdzie wychował wielu znakomitych czeskich kompozytorów (Vítězslav Novák, Josef Suk i inni).
W 1892 Dvořák został zaproszony do USA. Założycielka Narodowego Konserwatorium w Nowym Jorku, Jeanette Thurber chciała pozyskać Dvořáka jako kierownika tejże instytucji. Początkowo wahający się kompozytor przyjął w końcu tę propozycję; w czasie pobytu w Stanach stworzył w 1895 dziewiątą symfonię, jedno ze swych najgłośniejszych dzieł.
Twórczość Antonína Dvořáka jest syntezą muzyki epok klasycyzmu i romantyzmu. Siła i całkowita jednorodność oraz absolutna indywidualność są obecne przede wszystkim w orkiestracji i instrumentacji. Jego twórczy rozwój przebiegał w kilku etapach: pierwsze kompozycje wyrastały z fascynacji muzyką Beethovena i Schuberta, druga faza jego starań mieści się już w sferze osobistych odczuć, ujawniając swoiste podejście do percepowania muzyki ze strony formalnej i treściowej.
Trzeci okres jest typowym ukłonem w stronę rodzimej tradycji muzycznej i zwrotem ku czeskim inspiracjom muzycznym (kantata Hymnus, Moravské dvojzpěvy). Szczególnego zabarwienia dodała muzyce Dvořáka dbałość o typowo słowiański charakter twórczości, którym wzbogacił światową muzykę.
Podczas pobytu a Ameryce uległ inspiracjom muzyki murzyńskiej i indiańskiej, co objawiło się w jego IX Symfonii "Z nowego świata". W ostatnim okresie twórczości muzyka Dvoraka nabiera dojrzałego, indywidualnego kolorytu połączonego z inspiracjami czeskimi bajkami, podaniami i legendami, zwłaszcza ludowymi (opery "Diabeł i Kasia" - Čert a Káča, "Rusałka" -Rusalka).
Antonín Dvořák napisał 9 symfonii, kilka poematów symfonicznych, wielkie utwory instrumentalne (Tańce słowiańskie - Slovanské tance), utwory wokalne i wokalno - instrumentalne (Stabat Mater, Święta Ludmiła - Svatá Ludmila, Requiem, Te Deum), 5 uwertur koncertowych, wiele utworów kameralnych (w tym najsłynniejszy kwartet smyczkowy F-dur, tak zwany „Amerykański“), koncerty (skrzypcowy, wiolonczelowy i fortepianowy), pieśni (Pieśnie biblijne - Biblické písně), muzykę chóralną, utwory fortepianowe (fortepianowa wersja "Tańców słowiańskich", wersja orkiestrowa powstała później), 10 oper (najsłynniejsze: "Rusałka" - Rusalka, Jakobín, "Diabeł i Kasia" - Čert a Káča, "Dimitrij i Armida"). Czczony na całym świecie zmarł nieoczekiwanie w Pradze 1 maja 1904.
Dokumenty i inne pamiątki pozostałe po kompozytorze (autografy, korespondencja, dokumenty, dzieła plastyczne, ówczesne fotografie, programy, plakaty), umieszczone są w Muzeum Antonína Dvořáka, które od momentu swojego powstania w 1932 roku znajduje się w barokowym letnim pałacyku Amerika w Pradze.
Twórczość Antonína Dvořáka jest bogata zarówno ze względu na swoją liczebność, jak i na szerokie spektrum występujących w nim form - liczy niemal 120 opusów, z których większość stanowią wielkie dzieła orkiestrowe i wokalno-instrumentalne oraz muzyczno-dramatyczne.
| Koncert wiolonczelowy h-moll, 1. część | |
|
|
|
| Wyk. John Michel | |
| Koncert wiolonczelowy h-moll, 1. część | |
|
|
|
| Wyk. Hans Goldstein z Milwaukee Symphony Orchestra | |
| Koncert wiolonczelowy h-moll, 2. część | |
|
|
|
| Wyk. John Michel | |
| Koncert wiolonczelowy h-moll, 3. część | |
|
|
|
| Wyk. John Michel | |
wierszyki urodzinowe | rękawice treningowe | śmieszne mp3 | Kredyty mieszkaniowe | rower stacjonarny York
źródło Wikipedia
